Աշխարհում սովյալների թիվը գերազանցել է 45 միլիոնը

Աշխարհում սովյալների թիվը գերազանցել է 45 միլիոնը

Աշխարհում սովյալների թիվը հատել է 45 միլիոնը։ Պատճառը՝ մատակարարումների շղթաների խափանումներն են եւ տրանսպորտային երթուղիների փոփոխությունները, որոնք պայմանավորված են Իրանական հակամարտությամբ։ Այս մասին հայտնում է ՄԱԿ Պարենի համաշխարհային ծրագրի մատկաարարումների հարցերով ղեկավարը։ ՄԱԿ բարձրաստիճան ներկայացուցիչը նշել է, որ ներկայումս խիստ ռիսկային է դարձել Հորմուզի նեղուցով նավերի անցումը եւ նաեւ՝ անցման հետ կապված՝ ապահովագրությունը այն դեպքում, երբ ՄԱԿ մարդասիրական բեռները նեղուցով տեղափոխվել են առաջնահերթորեն։ Միայն Աֆղանստանում 16 միլիոն մարդ կարիք ունի ամենօրյա հումանիտար աջակցության։

Հումանիտար բեռները Պակիստանով անցկացնել հնարավոր չէ, քանի որ Պակիստանը հակամարտության մեջ է Աֆղանստանի հետ։ Սուեզի ջրանցքը եւս ապահով չէ։ Հետեւաբար՝ պետք է շրջանցել ողջ Աֆրիկան, որպեսզի Ջիբրալթարով, Միջերկրականի ավազանով իսկ հետո նաեւ՝ Թուրքիայով, Ադրբեջանով եւ Թուրքմենստանով մարդասիրական օգնությունը հասցվի այնտեղ, ասել է նա։

Աշխարհ

«Աշխարհ» հնագույն բնակավայր է Հայաստանի Շիրակի մարզում, որը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակում։ Այն եղել է կարևոր մշակութային և առևտրական կենտրոն, հայտնի իր բրոնզեդարյան և ուրարտական շրջանի հուշարձաններով ու ամրոցով։ Ներկայումս պահպանվել են ավերակներ, որոնք վկայում են տարածաշրջանի հարուստ պատմական ժառանգության մասին։

Իրան

Իրանը (պաշտոնապես՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետություն) Պարսկական կայսրության ժառանգորդն է՝ հարուստ, հազարամյա պատմությամբ և մշակույթով։ Այն հայտնի է իր գրականությամբ (Ֆիրդուսի, Հաֆեզ, Օմար Խայամ), ճարտարապետությամբ (Իսֆահանի մզկիթներ, Պերսեպոլիս) և ազդեցությամբ ողջ Մերձավոր Արևելքում։ Ժամանակակից Իրանը թեև իսլամական հանրապետություն է, բայց պահպանում է իր նախաիսլամական և պարսկական ինքնությունը։

Հորմուզի նեղուց

Հորմուզի նեղուցը Պարսից ծոցը Օմանի ծոցին միացնող ռազմավարական նեղուց է, որն ունի հազարամյակների պատմություն։ Այն եղել է առևտրային կարևորագույն ճանապարհ, հատկապես միջնադարում, երբ դրանով էր անցնում Ասիայից Եվրոպա տանող մետաքսի ու համեմունքների ճանապարհը։ Նեղուցն այսօր էլ մնում է աշխարհի նավթափոխադրումների մոտ մեկ երրորդի համար պատասխանատու կրիտիկական նավարկուղի։

Աֆղանստան

Աֆղանստանը հարավային Ասիայի լեռնային պետություն է՝ հարուստ հնագույն պատմությամբ, որը հանդիսացել է Միջին Արևելքի, Կենտրոնական Ասիայի և Հարավային Ասիայի միջև առևտրի ու մշակութային փոխանակման կարևոր կենտրոն (օրինակ՝ Մեծ Մետաքսի ճանապարհի վրա)։ Նրա տարածքում գտնվում են բազմաթիվ պատմամշակութային հուշարձաններ, ինչպիսիք են Բամիանի Բուդդաների արձանները (ավերվել են 2001 թ.) և Հերաթի, Ղազնիի ու Բալխի հնագույն քաղաքները, որոնք վկայում են զորոաստրական, բուդդայական և իսլամական քաղաքակրթությունների ժառանգության մասին։

Պակիստան

Պակիստանը որպես պետություն հիմնադրվել է 1947 թվականին՝ Բրիտանական Հնդկաստանի բաժանման արդյունքում, իսկ նրա տարածքը հարուստ է հնագույն քաղաքակրթություններով, ինչպիսիք են Հարապպան և Մոհենջո-Դարոն։ Այն ունի բազմազան մշակութային ժառանգություն՝ պարսկական, մոնղոլական և բրիտանական ազդեցությամբ, ինչն արտահայտվում է ճարտարապետության, երաժշտության և գրականության մեջ։

Սուեզի ջրանցք

Սուեզի ջրանցքը 1869 թվականին բացված արհեստական ջրային ուղի է Եգիպտոսում, որը միացնում է Միջերկրական և Կարմիր ծովերը։ Այն կարևորագույն միջազգային նավարկուղի է, որը կրճատում է ծովային երթուղիները Եվրոպայի և Ասիայի միջև։ Պատմականորեն այն բազմիցս եղել է երկրագնդական քաղաքական ու տնտեսական մրցակցության օբյեկտ, այդ թվում՝ 1956 թվականի Սուեզի ճգնաժամի ժամանակ։

Աֆրիկա

«Աֆրիկա» աշխարհամասը մարդկության օրրանն է, որտեղ հայտնաբերվել են մարդկանց ամենահին նախնիների մնացորդներ։ Այն հարուստ է հազարամյակների պատմությամբ՝ սկսած Հին Եգիպտոսի քաղաքակրթությունից մինչև բազմաթիվ հզոր կայսրություններ, ինչպիսիք են Աքսումը, Մալին և Մեծ Զիմբաբվեն։ Աֆրիկան նաև տարբեր էթնիկ խմբերի, լեզուների և կենդանի մշակութային ավանդույթների բնօրրան է։

Ջիբրալթար

Ջիբրալթարը Բրիտանական անդրծովյան տարածք է, որը գտնվում է Պիրենեյան թերակղզու հարավային ծայրամասում՝ Ջիբրալթարի նեղուցի ափին։ Այն պատմականորեն եղել է ռազմավարական կարևոր հենակետ, որը գրավվել է մավրերի, իսպանացիների և ավելի ուշ՝ 1713 թվականին՝ Բրիտանիայի կողմից։ Ներկայումս հայտնի է իր խորհրդանշական ժայռով, մակակների պոպուլյացիայով և որպես Միջերկրական ծովի և Ատլանտյան օվկիանոսի միջև անցման կետ։

Միջերկրականի ավազան

«Միջերկրականի ավազան» տարածաշրջանը պատմականորեն եղել է քաղաքակրթությունների օրրան՝ սկսած հին եգիպտացիներից, փյունիկեցիներից, հույներից ու հռոմեացիներից։ Այստեղ են ձևավորվել հիմնարար գաղափարներ, գիտական հայտնագործություններ և մշակութային ավանդույթներ, որոնք հիմք դրեցին արևմտյան քաղաքակրթության համար։ Ներկայումս այն մնում է կարևոր տնտեսական, մշակութային և զբոսաշրջային հանգույց՝ պահպանելով իր բազմադարյան պատմական ժառանգությունը։

Թուրքիա

«Թուրքիա» տեղանունը վերաբերում է Թուրքիայի Հանրապետությանը, որը ժամանակակից պետություն է Փոքր Ասիայում և Հարավ-Արևելյան Եվրոպայում։ Պատմականորեն այս տարածքը եղել է բազմաթիվ մեծ քաղաքակրթությունների օրրան, այդ թվում՝ Հիտտական թագավորության, Բյուզանդական կայսրության և Օսմանյան կայսրության, որի փլուզումից հետո 1923 թվականին Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի գլխավորությամբ հիմնադրվել է ժամանակակից թուրքական պետությունը։ Այսօր Թուրքիան հայտնի է իր հարուստ պատմամշակութային ժառանգությամբ, որը ներառում է Կապադովկիայի բնական հրաշալիքները, Ստամբուլի պատմական հուշարձանները և էպիկական Տրոյա քաղաքի ավերակները։

Ադրբեջան

«Ադրբեջան» տերմինը վերաբերում է Ադրբեջանի Հանրապետությանը, որը անկախ պետություն է Հարավային Կովկասում։ Պատմականորեն տարածքը եղել է տարբեր կայսրությունների (Օսմանյան, Պարսկական, Ռուսական) մաս, իսկ նրա մայրաքաղաք Բաքուն հայտնի է իր հնագույն բնակեցմամբ և նավթի արդյունաբերության զարգացմամբ 19-րդ դարից։ Մշակութային առումով Ադրբեջանը նշանակալի է իր մուղամ երաժշտական ավանդույթով և պարսկական ու թյուրքական ազդեցություններ կրող ճարտարապետությամբ։

Թուրքմենստան

«Թուրքմենստան» հասկացությունը սովորաբար վերաբերում է Թուրքմենստանի պետությանը, որը Կենտրոնական Ասիայի անկախ երկիր է։ Պատմականորեն տարածքը եղել է Մեծ Ճանապարհի կարևոր հանգույց, իսկ միջնադարում այստեղ է գտնվել Մերվի պարսկական մշակութային կենտրոնը, որը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ է։ Ներկայումս երկիրը հայտնի է իր հարուստ բնական գազի պաշարներով և ավանդական տեխնիկայով պատրաստված գորգերով։