Սատուրնի մագնիսական դաշտը անհամաչափ է պարզվել. դրա պատճառը կարող է լինել նրա արբանյակներից մեկը

Cassini տիեզերական սարքի տվյալների վրա հիմնված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ Սատուրնի մագնիսոլորտը զգալիորեն տարբերվում է Երկրի գրեթե համաչափ «մագնիսական թաղանթից»։ Այն նկատելիորեն թեքված է, և դրա գլխավոր «մեղավորները», ըստ ամենայնի, մոլորակի գերարագ պտույտն ու նրա սառցե արբանյակ Էնցելադի ակտիվությունն են։

Գիտնականները վերլուծել են Cassini-ի վեցամյա դիտարկումները (2004–2010 թթ.)՝ կենտրոնանալով այսպես կոչված մագնիսական եզրաշերտի (magnetic cusp) վրա։ Սա այն տիրույթն է, որտեղ Սատուրնի մագնիսական դաշտի գծերը սկսում են հետ թեքվել դեպի բևեռները և լիցքավորված մասնիկներն ուղղում են դեպի մոլորակի մթնոլորտ։

Պարզվել է, որ Սատուրնի եզրաշերտը շեղված է դեպի աջ՝ Արեգակի կողմից նայելիս։ Եթե Երկրի վրա այն գտնվում է մոտավորապես «ժամը 12-ի» ուղղությամբ (ճիշտ Արեգակի դիմաց), ապա Սատուրնի մոտ այն հաճախ հանդիպում է «ժամը 13-ից 15-ի» միջակայքում։ Սա կայուն անհամաչափություն է, որը նախկինում չէր հաջողվել այսքան ճշգրիտ արձանագրել։

Ինչո՞ւ է Սատուրնի դաշտը «թեքված»

Սատուրնը Արեգակնային համակարգի երկրորդ մեծ մոլորակն է, իսկ նրա մագնիսոլորտը հսկայական է. այն տասն անգամ ավելի լայն է, քան հենց մոլորակը։ Սատուրնի վրա օրը տևում է ընդամենը 10,7 ժամ, ուստի մոլորակը շատ արագ է պտտվում։ Այդ պտույտի ընթացքում այն իր հետևից քաշում է ծանր «պլազմային շիլան»՝ իոնացված գազը, որը մագնիսոլորտ է թափանցում հիմնականում արբանյակների շնորհիվ։

Պլազմայի գլխավոր աղբյուրը Էնցելադն է, որը հայտնի է իր սառցե գեյզերներով, որոնք ջրային գոլորշի են արտանետում ենթասառցե օվկիանոսից։ Այս գոլորշին իոնացվում է և զգալիորեն «ծանրացնում» մագնիսոլորտը։ Սատուրնի